Ο κόκκινος πλανήτης επιστρέφει

Ο Αρης σε αντίθεση στις 13 Ιουνίου

Το σημαντικότερο γεγονός του καλοκαιριού είναι αναμφισβήτητα η αντίθεση του κόκκινου πλανήτη, του Αρη, που πραγματοποιείται στις 13 του μήνα. Σε αντίθεση βρίσκεται ένας πλανήτης όταν βρεθεί πάνω στην ημιευθεία που αρχίζει από τον ήλιο και περνάει από την Γη. Ετσι, ένας πλανήτης που βρίσκεται σε αντίθεση βρίσκεται σε πολύ κοντινό σημείο με την Γη.

Στο παραπάνω σχήμα βλέπουμε σε πόσο κοντινή
θέση θα βρεθούν η Γη και ο Αρης στις 13 Ιουνίου

Οι αντιθέσεις του Αρη είναι ιδιαίτερα σημαντικές μιας και είναι ιδιαίτερα κοντινός μας πλανήτης. Στην αντίθεση αυτή έρχεται ιδιαίτερα κοντά, στα 67 εκατομμύρια χιλιόμετρα, απόσταση μικρή για τα δεδομένα του ηλιακού μας συστήματος. Επειδή οι τροχιές της Γης και του Αρη δεν είναι ακριβώς ομόκεντρες, δεν είναι κάθε αντίθεση του Αρη ίδια. Οι τροχιές των δύο πλανητών πλησιάζουν πολύ στην μία άκρη της τροχιάς, που αντιστοιχεί στον γήινο Αύγουστο, και απομακρύνονται πολύ στην άλλη, που αντιστοιχεί στον γήινο Φεβρουάριο. Συνεπώς, οι καλύτερες αντιθέσεις είναι αυτές που συμβαίνουν κοντά στον Αύγουστο και οι χειρότερες αυτές που συμβαίνουν κοντά στον Φεβρουάριο. Η αντίθεση της 13ης Ιουνίου είναι αρκετά καλή μιας και δεν απέχει και τόσο πολύ από το σημείο που οι τροχιές συγκλίνουν. Είναι μάλιστα η καλύτερη αντίθεση που σημειώθηκε τα τελευταία 12 χρόνια. Ωστόσο, μια ακόμα καλύτερη αντίθεση μας περιμένει τον Αύγουστο του 2003, τόσο γιατί ο Αρης θα είναι ακόμα πιο κοντά όσο και γιατί θα βρίσκεται σε καλύτερη θέση παρατήρησης.

Πρέπει εδώ να πούμε ότι η ημερομηνία που ο Αρης θα έρθει στο πιο κοντινό σημείο με την Γη δεν είναι η ημέρα της αντίθεσης αλλά η 21η Ιουνίου. Γενικά πάντως, κατάλληλες ημέρες για παρατήρηση δεν είναι μόνο οι μέρες αυτές αλλά ολόκληρος ο Ιούνιος, με καλύτερες βέβαια τις ημέρες κοντά στις ημερομηνίες αυτές.

Ας δούμε τώρα κάποιες λεπτομέρειες για την παρατήρηση του φαινομένου, αρχίζοντας με την θέση του Αρη εκείνη την περίοδο. Ο κόκκινος πλανήτης ξεπροβάλλει στα νοτιοανατολικά λίγο μετά από την δύση του ήλιου. Ωστόσο, πρέπει να περιμένετε λίγο μέχρι να ανέβει σε ένα ικανό ύψος ώστε να μπορέσετε να τον δείτε.

Αναζητήστε τον Αρη χαμηλά στα νότια. Ο πλανήτης εμφανίζεται πραγματικά εντυπωσιακός, με το έντονο χρώμα του να λάμπει σε φαινόμενο μέγεθος -2,4 και να αποτελεί με διαφορά το λαμπρότερο αντικείμενο στην περιοχή, δίνοντας όμορφο θέαμα ακόμα και με γυμνά μάτια. Ο Αρης είναι πιο όμορφος όταν πια έχει φτάσει στο μέγιστο ύψος όπου πραγματικά κυριαρχεί στον νυχτερινό ουρανό.

Οι ώρες που αναφέρονται πιο πάνω ισχύουν για τα μέσα Ιουνίου. Στην αρχή του μήνα, ο Αρης θα ανατέλλει πιο αργά, αλλά με το πέρασμα των ημερών θα ανεβαίνει όλο και πιο νωρίς. Ας ρίξουμε μια ματιά στις ώρες που ο Αρης ανατέλλει, βρίσκεται στο μέγιστο ύψος και δύει κατά την διάρκεια του μήνα.

Ο Αρης βρίσκεται αυτή την εποχή στον αστερισμό του Οφιούχου. Οι πιο χαρακτηριστικοί αστερισμοί της περιοχής είναι ο Τοξότης και ο Σκορπιός, ανάμεσα στους οποίους βρίσκεται σχεδόν ο Αρης.

Η παρατήρηση με το τηλεσκόπιο Ο Αρης δεν είναι εύκολος πλανήτης για παρατήρηση με το τηλεσκόπιο καθώς είναι μικρός σχετικά και τα χαρακτηριστικά της δομής του δυσδιάκριτα. Για τους κατόχους ερασιτεχνικών τηλεσκοπίων, οι αντιθέσεις του αποτελούν πολύ καλές ευκαιρίες για να δουν τον πλανήτη καλύτερα και να μπορέσουν να ανιχνεύσουν κάποια στοιχεία της δομής του. Απαιτείται ένα καλό τηλεσκόπιο, κατά προτίμηση από 8 ή 10 εκατοστά και πάνω, και επίμονη παρατήρηση.

Οι καταλληλότερες στιγμές για παρατήρηση είναι αυτές όπου ο Αρης φτάνει στο μέγιστο ύψος μιας και όσο είναι χαμηλά στον ορίζοντα η επίδραση της ατμόσφαιρας στην εικόνα είναι πολύ μεγάλη. Το μέγιστο ύψος του, κάπου στις 25 μοίρες, δεν είναι και τόσο υψηλό, ωστόσο πιστεύουμε πως αρκεί για να έχετε πολύ ικανοποιητικές εικόνες. Έναν χάρτη με τα σημαντικότερα στοιχεία της δομής του Αρη μπορείτε να βρείτε παρακάτω, ωστόσο μόνο τα πιο εμφανή είναι ορατά από ερασιτεχνικά τηλεσκόπια.

Σημαντικός παράγοντας για την αποτελεσματικότητα της παρατήρησής σας θα είναι η κατάσταση της ατμόσφαιρας και η ορατότητα την κάθε στιγμή. Η συμβουλή μας, πάντως, είναι να παρατηρήσετε τον πλανήτη με επιμονή και για αρκετή ώρα. Τα χαρακτηριστικά του δεν είναι τόσο εύκολα αντιληπτά με την πρώτη ματιά ωστόσο με την εξάσκηση θα είναι πιο πιθανό να τα παρατηρήσετε.

Και τώρα άλλη μια συμβουλή: Επειδή μία Γήινη ημέρα δεν διαφέρει πολύ σε διάρκεια από μία Αρειανή ημέρα, αν παρατηρείτε κάθε μέρα την ίδια ώρα τον Αρη τότε θα παρατηρείτε σχεδόν την ίδια πλευρά του. Γι' αυτό προσπαθήστε οι παρατηρήσεις σας να γίνονται σε διαφορετική ώρα κάθε νύχτα ώστε να βλέπετε και μια διαφορετική πλευρά του Αρη.

Software
Ενα ενδιαφέρον πρόγραμμα που σας δείχνει έναν χάρτη του Αρη με ποια στοιχεία του είναι ορατά ανά πάσα στιγμή μπορείτε να βρείτε εδώ

Τέλος, να θυμίσουμε στους κατόχους κατοπτρικών τηλεσκοπίων ότι σημαντικότατο παράγοντα που παίζει ρόλο στην αποτελεσματικότητα των παρατηρήσεών τους είναι η σωστή ευθυγράμμιση των οπτικών τους καθώς επηρεάζει πολύ το κοντράστ των εικόνων που προσφέρουν. Επίσης, όσοι από εσάς διαθέτετε χρωματιστά φίλτρα πλανητικής παρατήρησης, μην διστάσετε να τα χρησιμοποιήσετε για να σας βοηθήσουν στην παρατήρηση.

Καλές παρατηρήσεις!